Bayrampaşa Külliyesi
Külliye; toplumsal etkinliklerin çeşitli kurumlar bağlamında bir araya geldiği ve faaliyette bulunduğu İslam toplumlarının en önemli kurum kompleksidir. Medrese, tekke, şifahane, kütüphane, arasta, cami gibi kurumlar bu bütünün parçalarıdır.
Bu kurumlarda edebiyat, sanat, müzik, din ve bilim faaliyetleri gerçekleştirilir; öğrenciler yetişir, hastalar şifa bulur, yolcular misafir olarak kalır, insanlar kişisel dünyalarını geliştirirdi. Özellikle mahalle boyutunda yerleşen külliyeler, mahallenin özel durumları çerçevesinde çeşitli ihtiyaçları karşılayan ortak bir yaşam kimliği ikame eden platformlardı. Bayrampaşa Külliyesi de böyle bir fotoğrafın parçasıdır.
Haseki'de Dolaşan Kadın Ruhu
Bayrampaşa Külliyesi, Haseki Mahallesinin içine yerleşiktir. Bizans'tan beri bu çevredeki adlar kadınlarla ilgilidir. Haseki semtinde dolaşan bir kadın ruhu vardır adeta.
Bu ruh; zaferin simgesi olarak Arcadious meydanında, Keyci Hatun mescitte, azametli bir kadın olarak Haseki Külliyesinde, esnaf biri olarak Avrat Pazarı'nda, hayırsever bir kadın olarak Bayrampaşa Tekkesinin Hanımlar Eğitim ve Kültür Vakfı'nda dolaşır.
Konumu ve Yapısı
Bayrampaşa Külliyesi; Fatih İlçesi Haseki semti Keyci Hatun mahallesinde, ünlü Haseki Külliyesinin karşısına yerleşiktir. Haseki Kadın Sokağı — ki meşhur Avrat Pazarı'nın kurulduğu yerdir — külliyeyi ikiye ayırır.
Sokağın doğusunda medrese, sıbyan mektebi ve dükkânlar yer alır; batısında ise tekke, derviş odaları, semahane, şadırvan, sebil ve hazire yapıları bulunur. Yapı, küçük ölçekli Osmanlı külliyelerinin karakteristik özelliklerini temsil eder. Yapıldığı yüzyıldan bu yana çeşitli onarımlardan geçen külliyenin, sıbyan mektebi dışında kalan yapıları esas özelliklerini aynen korumuştur.
"Bir dua ile dendi tarihiTeşnegân-ı cihâne oldu sebil"(1044 Hicri / 1635 Miladi)
Tarihçe ve Mimarı
Külliyedeki sebilin üzerindeki yazıtta bulunan bu satırlar, yapılış tarihinin 17. yüzyıl olduğuna dair bilgi vermektedir. Bayrampaşa Külliyesinin mimarının, dönemin Hassa Baş Mimarı Kasım Ağa olduğu düşünülmektedir. Külliye; dönemin haşmetli padişahı IV. Murat'ın sadrazamı Bayram Paşa tarafından yaptırılmış bir sadrazam külliyesidir.
Bugün HEKVA'nın Merkezi
Günümüzde; içinde Sadrazam Bayram Paşa'nın Türbesi, külliyenin tekke bölümü, sebili, derviş odaları, semahanesi ve şadırvanının bulunduğu bölüm Hanımlar Eğitim ve Kültür Vakfı'nın merkeziolarak kullanılmaktadır.
Geçmişte bütün sosyal tabakaların sorunlarını çözen, aynı akıl ve aynı gönül etrafında birleşen akılların bir araya geldiği, paylaşmacı ve adil bir toplumsal düzenin kurumsal örgütü olan külliyeler; günümüzdeki sivil toplum girişimlerini asırlar öncesinde hayata geçirmişlerdir. Hanımlar Eğitim ve Kültür Vakfı da; mekânın ruhunu bugün içinde bulunduğu Bayrampaşa Külliyesi'nde verdiği hizmetlerle sürdürmeye çalışmaktadır.